Qoʻylarda tuyoq chirishi: sabablari, belgilari va davolash

Qoʻy oqsayapti, tuyoqdan chirik hid kelyaptimi? Tuyoq chirishini batafsil koʻrib chiqamiz: nega nam qoʻrada avj oladi, qanday aniqlash mumkin, qanday davolash kerak (tuyoq kesish, oyoq vannalari) va oldini qanday olish mumkin.

Qoʻyingiz oqsay boshladimi, suruvdan orqada qolyaptimi, tuyogʻiga engashsangiz esa nordon-chirik hid kelyaptimi? Ehtimol, bu — tuyoq chirishi. Kasallik yuqumli, suruv boʻylab tez tarqaladi va eng muhim narsaga — semirish va vazn qoʻshishga zarba beradi, qoʻchqor-ishlab chiqaruvchilarda esa, ayniqsa Qurbon hayiti mavsumida, narxni ham pasaytiradi. Yaxshi xabar shuki, tuyoq chirishini erta payqab, tizimli ishlasangiz, uni yaxshi nazorat qilish mumkin. Keling, tartib bilan koʻrib chiqamiz: bu nima, qanday aniqlash mumkin, qanday davolash kerak va oldini qanday olish mumkin.

Tuyoq chirishi nima

Tuyoq chirishi (yuqumli pododermatit) — tuyoqning yuqumli bakterial zararlanishi. Asosiy aybdor — Dichelobacter nodosus bakteriyasi boʻlib, u Fusobacterium necrophorum bilan hamkorlikda ishlaydi: ikkinchisi tuyoqchalar orasidagi terini yumshatib yalligʻlantiradi, birinchisi esa chuqurroq kirib, shoxsimon tuyoq bilan yumshoq toʻqimalar orasidagi bogʻlanishni buzadi. Shundan kelib chiqadigan asosiy muammolar — ogʻriq, oqsash, shox qatlamining koʻchishi.

Esda tutish kerak boʻlgan asosiy nuqta: qoʻzgʻatuvchi issiqlik va namlikni yaxshi koʻradi. Nam toʻshamada, loyqada, suv bosgan qoʻrada u oʻzini juda yaxshi his qiladi, biroq quruq, zich tuproqda, tuyoqdan tashqarida, uzoq yashamaydi — hisob kunlar bilan boradi, oylar bilan emas. Aynan shuning uchun kasallik nam davrlarda avj oladi va quruqchilikda soʻnadi. Yuqishdan birinchi sezilarli belgilargacha taxminan ikki hafta oʻtadi.

Oʻzbekiston uchun bu muhim jihat. Yozda bizda quruq va issiq — xavf minimal. Ammo qishda va erta bahorda qoʻrada namlik toʻplanadi: erigan qor, bosilib ketgan nam toʻshama, yaylovdagi loyqa-balchiq. Aynan shu davr — tuyoq chirishi bosh koʻtaradigan oyna.

Qanday aniqlash mumkin: asosiy belgilar

Qanchalik erta payqasangiz, davolash shunchalik oson va arzon boʻladi. Nimalarga eʼtibor berish kerak:

• Oqsash. Odatda birinchi belgi. Qoʻy oyogʻini ayaydi, suruvdan orqada qoladi, kuchli zararlanishda "tizzalab" yayrashi yoki koʻproq yotishi mumkin.
• Hid. Tuyoqdan keladigan oʻziga xos chirik, "sasigan" hid — kasallikning deyarli tashrif qogʻozi.
• Shox qatlamining koʻchishi (ajralishi). Shoxsimon tuyoq yumshoq toʻqimadan ajraladi, tagida — nam, kulrang chirigan massa. Bu allaqachon ogʻir, "yomon xarakterli" shakl.
• Tuyoqchalar orasidagi terining qizarishi va hoʻllanishi. Bu erta, yengil shakl (skald deb ataladi). Bu bosqichda hali chuqur buzilish yoʻq — va aralashish uchun eng qulay payt aynan shu.
• Umumiy holat. Bir necha oyoq zararlansa, hayvon koʻp yotadi, vazni tushadi, kamroq yeydi; emizikli sovliqlarda sut berish pasayadi.

Nega paydo boʻladi: sabablari va xavf omillari

• Namlik va loyqa. Nam toʻshama, yaylovdagi koʻlmaklar, suv bosgan qoʻra — avj olishning asosiy sharti.
• Kesilmagan, oʻsib ketgan tuyoqlar. Oʻsib ketgan shox qatlamining burma va choʻntaklarida loy va tezak toʻplanadi, u yerda nam va havo yetmaydi — bakteriyalar uchun ideal uy.
• Infeksiya kirib kelishi. Klassik holat — yangi hayvon sotib olish yoki begona suruv bilan birga yaylovda yurish yoki sugʻorish. Bitta oqsoq "yangi kelgan" butun podani yuqtirishi mumkin.
• Zichlik. Hayvonlar qanchalik zich tursa, qoʻzgʻatuvchi oyoqdan oyoqqa shunchalik tez oʻtadi.

Belgi → harakat: qisqacha jadval

Davolash: tuyoq tozalash, vannalar, mahalliy davolash

Davolash toʻrtta ustunga tayanadi — va barchasi bab-baravar muhim.

1. Ajratish. Kasal va oqsagan hayvonlarni darhol sogʻlomlaridan ajratib, quruq joyga oʻtkazing. Ular umumiy suruvda boʻlar ekan, infeksiyani tarqatishda davom etadi.

2. Tuyoqni tozalash. Zararlangan joylarni ochish uchun koʻchgan, ajralgan shox qatlamini ehtiyotkorlik bilan olib tashlang — aks holda vanna eritmasi va antiseptik bakteriyalarga yetib bormaydi. Ehtiyotkorlik bilan tozalang, qon chiqarishga hojat yoʻq; asbobni har bir hayvondan keyin dezinfeksiya qiling.

3. Oyoq vannalari. Ishlatiladigan "klassika" — rux sulfat yoki mis sulfat asosidagi eritmalar. Rux sulfat yumshoqroq: terini kuydirmaydi, junni bulgʻamaydi. Mis sulfat ham samarali, lekin hayvon uni ichib qoʻysa zaharli, junni boʻyaydi va metallni yeydi. Keng tarqalgan ishchi konsentratsiya — taxminan 10%, ammo aniq miqdorni faqat preparat yoʻriqnomasi va veterinar shifokor koʻrsatmasi boʻyicha tayyorlang, "koʻz bilan chamalab" emas. Hayvonlar eritmada bir necha daqiqa turadi (odatda 10–15 daqiqacha), vannadan keyin ularni quruq joyga chiqarib, tuyoq quriguncha tutiladi. Vannadan suv ichirish va eritmani ichishga yoʻl qoʻyib boʻlmaydi.

Suruv katta boʻlib, tuyoq tozalashga odam boʻlmasa, bu ishni buyurtma qilish osonroq: tuyoq kesish xizmatlari odatda bosh boshiga hisoblanadi, yuzta hayvonda bu bir haftalik oʻz ovoragarchiligingizdan arzon.

4. Mahalliy davolash. Alohida ogʻir tuyoqlarni tozalagandan soʻng antiseptik sprey yoki veterinar tayinlagan vosita bilan davolanadi. Ogʻir va koʻplab hollarda shifokor tizimli antibiotiklar tayinlashi mumkin — ularning tanlovi, dozasi va muddatini faqat mutaxassis belgilaydi.

Bu — koʻrikning oʻrnini bosuvchi emas, balki tanishuv xarakteridagi maqola. Davolash sxemasi, preparatlar va konsentratsiyalarni veterinar shifokor bilan kelishing — ayniqsa suruvning katta qismi zararlangan boʻlsa.

Sxemani har bir hayvon boʻyicha darhol yozib qoʻygan foydali: vanna va tozalash sanalari bilan hayvon salomatligi kartochkasi kim ikkinchi marta oqsayotganini koʻrsatadi — bunday hayvonlar odatda brakka chiqariladi.

Oldini olish: quruqlik, tuyoq kesish, karantin

Tuyoq chirishini yoʻlga qoʻymaslik davolashdan arzonroq.

• Oyoqlarni quruq saqlang. Quruq toʻshama, qoʻra va sugʻorish joyidan suvni chiqarib yuborish, yaylovdagi "botqoq"ni tuzatish. Quruqlik — bu kasallikka qarshi eng katta ittifoqchingiz.
• Tuyoqlarni muntazam kesib turing. Rejali tuyoq kesish loy va bakteriyalar yashiradigan choʻntaklarni yoʻqotadi. Buni odatga aylantiring, ayniqsa nam mavsum oldidan.
• Yangi hayvonlar uchun karantin. Har qanday sotib olingan hayvonni kamida ikki hafta alohida tuting: kelganida tuyoqlarini koʻzdan kechirib kesing, davolang, suruvga qoʻshishdan oldin yana bir bor tekshiring. Suruvni begona podalar bilan umumiy yaylov va sugʻorish joyida aralashtirmang.
• Profilaktik vannalar. Nam davrlarda oyoq vannasidan oʻtkazish tarqalishning oldini olishga yordam beradi.
• Surunkali holatlarni choʻzmang. Qayta-qayta oqsaydigan va davolanmaydigan hayvon — doimiy yuqish manbai; brakka chiqarish masalasini veterinar bilan hal qiling.

Qisqacha

Tuyoq chirishi — namlik va eʼtiborsiz qolgan tuyoqlar kasalligi. Erta payqasangiz (oqsash, hid, tuyoqchalar orasidagi qizarish) — ajrating, tuyoqni tozalang, oyoq vannasidan oʻtkazing va yoʻriqnoma hamda veterinarga tayanib davolang. Oldini olish osonroq: quruq pol va yaylov, rejali tuyoq kesish va har bir yangi hayvon uchun karantin. Shunda suruv oyoqda qoladi — toʻgʻridan-toʻgʻri maʼnoda ham.

Tuyoqlarni rejali koʻzdan kechirish va kimni qachon davolaganingizni yozib borish odatini shakllantiring: shunda muammoli va surunkali hayvonlar darhol koʻzga tashlanadi, suruvning yarmi oqsab qolgandan keyin emas.