Qoʻchqorlarni Toshkent va viloyat boʻylab yetkazib berish: nimada tashish va yoʻlda qancha vazn yoʻqoladi

Toshkent va viloyat boʻylab qoʻchqor yetkazish: nimada tashish va yoʻlda qancha vazn yoʻqoladi, kim toʻlaydi. Joylashtirish meʼyori, issiqlik, hujjat va soʻm hisobi.

Toshkent va Toshkent viloyati boʻylab qoʻchqor yetkazib berish kelishilgan narxda amalga oshiriladi: tashuvchilar uni masofa, boshlar soni va yuklash kerak-kerakmasligidan kelib chiqib hisoblaydi. Lekin bu yoʻldagi asosiy pul yoqilgʻiga emas, tarozi ustiga ketadi. Vayoming universiteti qishloq xoʻjaligi maslahat xizmati maʼlumotlariga koʻra, olti soatdan qisqa tashishda qoʻy tirik vaznining **1–4 %**ini yoʻqotadi, uzoq yoʻlda esa — **6–12 %**gacha. Kentukki universiteti kooperativ xizmati maʼlumotlariga koʻra, fermadan bozorgacha boʻlgan yoʻlda qoʻzilar **4–7 %**ini yoʻqotadi. 85 kg qoʻchqorda uch foiz — bu 2,55 kg, yaʼni tirik vazn kilogrammi 65 000 soʻm boʻlganda taxminan 166 000 soʻm (≈14 $) — bu 2026-yil avgust holatiga bozorning yuqori chegarasi.

Keyingi qismda — Oʻzbekistonda molni nimada tashishadi, har bir usul qancha turadi, qoʻchqorga kuzovda qancha joy kerak va yoʻqotilgan kilogrammlar uchun kim toʻlaydi. Barcha hisob-kitoblar 2026-yil avgust holatiga, qayta hisoblash kursi — 1 dollar uchun 11 800 soʻm (Oʻzbekiston Markaziy bankining 2026-yil 28-avgustdagi kursi).

Oʻzbekistonda qoʻchqorlarni nimada tashishadi: oltita usul

Yagona toʻgʻri usul yoʻq: tanlov qancha bosh olib ketayotganingizga, qanday masofaga va siz uchun nima qimmatroqqa tushishiga — reys narximi yoki yoʻqotilgan vaznmi — bogʻliq.

Oʻz oyogʻida haydab borish

Eng eski va eng arzon usul: suruv qoʻshni qishloq, yaylov yoki bozorgacha piyoda haydab boriladi. Bu pul turmaydi, lekin baribir toʻlashga toʻgʻri keladi — vazn bilan. Yoʻlda hayvon ovqat yemaydi va dam olmaydi, tuyoqlar esa asfaltda tuproqqa qaraganda tezroq shikastlanadi. Oqilona chegara — mashina kira olmaydigan oʻz hududingiz boʻyicha bir necha kilometr.

Alohida xavf — trassa. Umumiy foydalanishdagi yoʻldagi suruv — bu ham avariya, ham yoʻqotilgan hayvonlar.

Yengil mashina yoki tirkama

Oʻzbekistonda bir-ikkita bosh koʻpincha yengil mashina bagajida yoki tirkamada tashiladi. Bu — oxirgi chora varianti: u faqat juda qisqa masofada va faqat salqin paytda maʼqul, va biz oʻzimiz shunday tashishni maslahat bermaymiz. Yopiq bagajda yozda qoʻchqor bir necha soatda issiqlik urishiga uchraydi: u yerda na havo harakati, na oyoqqa turish imkoni bor.

Baland bortsiz va sirpanmaydigan polsiz tirkama boshqacha xavfli: burilishda hayvonning oyoqlari sirgʻanib ketadi, u yiqilib jarohat oladi. Jarohat — bu nafaqat achinarli, bu darhol narxdan kamayish demakdir.

Mikrofurgon Damas

3–6 bosh uchun 100–150 km masofagacha ishchi ot. Arzon, qulay, mashinani istalgan tumandan topish mumkin. Kamchiliklari: past tom, kuchsiz shamollatish va trap yoʻqligi — yuklashga ikki kishilashib, qoʻl bilan toʻgʻri kelishadi, bu esa ham odam, ham hayvon uchun stress.

Bortli pikap Labo

Yuk koʻtarish qobiliyati bir xil, lekin platforma ochiq: havo yetarli, biroq hayvonlar quyosh va shamolda boradi. Baland bortlar yoki mustahkam panjara kerak, aks holda qoʻchqor birinchi toʻxtashdayoq sakrab tushadi, yoʻlda esa uni burilishda uloqtiradi.

Panjarali bortli yuk mashinasi

15–30 boshlik partiya uchun klassika: bortlar panjara yoki yogʻoch qalqonlar bilan balandlashtiriladi, polga somon toʻshaladi. Usul ishlaydi, lekin ikkita muammosi bor. Birinchisi — yuklash: trapsiz qoʻchqorlar bort orqali qoʻl bilan tashlanadi. Ikkinchisi — ochiq tepa: yozda hayvonlar toʻgʻridan-toʻgʻri quyosh ostida, qishda esa shamolda boradi.

Trapli mol tashuvchi mashina

Ixtisoslashtirilgan mashina: panjarali baland bortli kuzov, ochiladigan trap, sirpanmaydigan pol, baʼzan seksiyalarga ajratuvchi devorchalar. Suruv oʻzi kirib boradi, hech kimni koʻtarib chiqishning hojati yoʻq. Mashinaga qarab reysga 30 dan 80 boshgacha ketadi.

Bu reys uchun eng qimmat, boshlar koʻp boʻlganda esa boshiga hisoblaganda eng arzon variant. Bitta bosh uchun mol tashuvchi mashina deyarli hech qachon oʻzini oqlamaydi — bu bosh naslli va mashina narxida turadigan holatdan tashqari.

Sotuvchi mashinasi yoki bozordan yoʻlakay mashina

Mol bozori — koʻp tumanlarda dam olish kunlari ishlaydigan chorva bozori. U yerda xaridni yetkazib beradigan mashinalar doim topiladi. Bu qulay va odatda arzon, lekin bunday tashishda na hayvonning tushirilgandagi holati haqida kelishuv, na uning uchun javobgarlik bor.

Qaysi usulni tanlash: solishtirma

Qoʻchqor yoʻlda qancha tirik vazn yoʻqotadi

Tashishda yoʻqolgan vazn — bu birinchi navbatda goʻsht emas, balki oshqozon-ichak trakti tarkibi va suv: hayvon yemaydi, ichmaydi va zaxirasini stressga sarflaydi. Missisipi shtat universiteti qishloq xoʻjaligi maslahat xizmati maʼlumotlariga koʻra, yoʻqotilgan vaznning taxminan uchdan ikki qismi axlatga, yana taxminan toʻrtdan bir qismi siydikka toʻgʻri keladi, qolgani esa toʻqimalarga.

Aynan qoʻy qancha yoʻqotadi:

• Olti soatdan qisqa reysda tirik vaznning 1–4 %i, uzoq yoʻlda esa 6–12 %gacha — Vayoming universiteti qishloq xoʻjaligi maslahat xizmati;
• Fermadan bozorgacha boʻlgan yoʻlda 4–7 % — Kentukki universiteti kooperativ xizmati; 5–8 oylik yosh molda yoʻqotish 5 %dan koʻp boʻladi.

Tirik vazn kilogrammi 65 000 soʻm boʻlganda (bu bozorning yuqori chegarasi, odatiy diapazon — 55 000–65 000 soʻm/kg) bu pulda qancha boʻladi:

85 kg dan 20 ta qoʻchqordan iborat partiyada uch foiz — bu 51 kg tirik vazn, taxminan 3,3 mln soʻm (≈280 $). Aynan shu sababdan «reys qancha turadi» degan savol ikkinchi oʻrinda, birinchisi esa — «yoʻlda qancha yoʻqotamiz va buning uchun kim toʻlaydi».

Vaznning bir qismi qaytadi. Hayvon qoʻraga qoʻyilib, unga suv va pichan berilishi bilanoq, oshqozondan ketgani tezda tiklanadi; toʻqima qismidagi yoʻqotish esa sekinroq tiklanadi. Lekin agar qoʻchqor kelgan kuni tarozi yoki soʻyishga olib borilsa, qaytariladigan narsa qolmaydi: siz «quruq» qoʻchqorni sotasiz yoki sotib olasiz.

Tarozi qayerda turibdi: yuklashdan oldin hal qilinadigan savol

Bu tashishning eng asosiy pul masalasi, va uni hayvon yuklanishidan oldin berish kerak.

• Sotuvchida tortilgan boʻlsa — yoʻldagi yoʻqotishni xaridor toʻlaydi.
• Xaridorda, tushirilgandan keyin tortilgan boʻlsa — yoʻqotishni sotuvchi toʻlaydi.
• Boshiga kelishilgan boʻlsa, kilogrammiga emas — yoʻqotish uchun hech kim toʻlamaydi, lekin narx ham boshqacha muhokama qilinadi.

Bu haqidagi bahs doim yuk tushirilgandan keyin, kelishish uchun endi kech boʻlgan paytda boshlanadi. Kilogramm narxini qanday hisoblash kerakligi va pul berishdan oldin hayvonda nimani tekshirish kerakligi alohida — eʼlon boʻyicha qoʻy sotib olish maqolasida koʻrib chiqilgan.

Qoʻchqorga kuzovda qancha joy kerak

Juda zich boʻlsa — hayvonlar bir-birini bosadi, yiqilgani esa turolmaydi. Juda erkin boʻlsa — tormoz berilganda va burilishda ular kuzov boʻylab uloqtiriladi. Meʼyoriy moʻljallarni hayvonlarni tashishda himoya qilish haqidagi Yevropa Ittifoqining 1/2005-son reglamenti beradi; Oʻzbekistonda avtotransportda tashish uchun oʻzining eʼlon qilingan jadvali yoʻq, shuning uchun Yevropa normalarini boshlangʻich nuqta sifatida olish qulay.

Amalda bu nimani anglatadi: 6 m² maydonli kuzovga oʻrtacha kattalikdagi taxminan 20 ta qirqilgan qoʻy yoki 13–15 ta yirik qirqilmagan qoʻchqor sigʻadi. Reglamentning oʻzida shart qoʻyilgan: maydon zot, hayvon oʻlchami, holati, jun uzunligi, ob-havo va yoʻl davomiyligiga qarab oʻzgaradi. Uning alohida boblari hayvonlarga koʻrik uchun kirish imkoni boʻlishini va yoʻlda ularni har 12 soatda kamida bir marta sugʻorib turishni talab qiladi.

Issiqda erkinroq joylashtirish kerak. Yangi Zelandiya veterinarlarining tajribasida (New Zealand Veterinary Journal, Fisher va hammualliflar, 2002) 35 kg li qoʻzilar boshiga 0,20 va 0,26 m² joy bilan tashilgan: issiqda uch soatlik toʻxtashda harorat va namlik indeksining choʻqqisi zich guruhda 91,0ni, erkin guruhda esa 84,9ni tashkil qilgan. Hayvonga ortiqcha 0,06 m² joy shamollatish vazifasini bajaradi.

Yoʻldan oldin va keyin em va suv

Yuklashdan darhol oldin yemlash mumkin emas: silkinishda toʻla rubets qorin shishishiga olib keladi, tor joyda esa hayvon oyoqqa turolmay qolishi mumkin. Meat & Livestock Australia tarmoq xizmati tavsiyalariga koʻra, qoʻylar yoʻlga chiqishdan oldin sersuv yashil yemdan (yangi beda, oʻt) olinib, quruq pichanga oʻtkaziladi; tarmoq qoʻllanmalari masofaga qarab yemsiz ushlab turishni 4–24 soat deb belgilaydi.

Suv boʻyicha tavsiyalar bir xil emas: avstraliyalik qoʻllanmalar uzoq reyslarda 24–36 soat suvsiz qoldirishga ruxsat beradi, qisqa masofada esa uni umuman olib qoʻymay, yoʻlga chiqishdan oldin hayvonlarni sugʻorish osonroq.

Ochlikni choʻzish ham kerak emas. Qoʻylar boʻyicha tadqiqotda (Animals jurnali, Xiao va hammualliflar, 2024) 12 soatlik ushlab turish kortizol darajasini pasaytirgan, yaʼni hayvonlar yoʻlni tinchroq oʻtkazgan, lekin shu bilan birga qonning oziqlanish holati koʻrsatkichlari yomonlashgan. Maʼnosi oddiy: sersuv yemni olib tashlash va hayvonni «yoʻlga yengilroq chiqishi uchun» bir kecha-kunduz ochlikda saqlamaslik.

Tushirilgandan keyin birinchi navbatda suv va pichan beriladi, don esa ratsionga ertasi kuni qaytariladi. Ochlik yoʻlidan keyin konsentratlarga keskin oʻtish rubets atsidoziga olib keladi.

Issiqda qanday tashish kerak

Toshkent viloyatida yozgi kunduzgi tashish — oʻylab topish mumkin boʻlgan eng yomon narsa. Qoʻy asosan nafas bilan soviydi: unda ter bezlari bor, lekin junlari namlikning bugʻlanishiga xalaqit beradi, havo harakati boʻlmagan tor kuzovda esa nafas olish ham yomon ishlaydi. Qoʻylar boʻyicha tajribada (Journal of Animal Science, 2023) uzoq davom etgan issiq va yuqori namlikda nafas olish tezligi daqiqasiga 66 dan 183 nafasgacha — deyarli uch barobar oshgan.

Ogayo shtat universitetining mayda shoxli qoramolda issiqlik stressi boʻyicha tavsiyalaridan amaliy xulosalar:

• eng qattiq issiqda tashimang; eng yaxshi vaqt — erta tong yoki kech kechqurun;
• toʻxtashlarda mashinani soyaga va shamolga koʻndalang qoʻying, shunda kuzov shamollanadi, uni yopiq holda ushlamang;
• reysdan oldin va keyin suv bering, uzoq masofada esa — toʻxtashlarda.

Koʻz bilan koʻrinadigan qizib ketish belgisi — ogʻiz ochiq holda tez-tez va sayoz nafas olish. Toʻxtashda shuni koʻrsangiz — yoʻlga davom etish oʻrniga kuzovni shamollating va hayvonlarni sugʻoring.

Pol, ajratuvchi devorchalar, hamrohlik

Polga somon yoki rezina gilamcha toʻshaladi: yalangʻoch metallda hayvonlarning oyoqlari sirgʻanib, jarohat oladi. Yirik qoʻchqorlarni yoʻlda urishmasligi uchun ajratuvchi devorchalar bilan boʻlib qoʻygan maʼqul. Va kimdir hayvonlar bilan birga borishi yoki hech boʻlmasa toʻxtashlarda ularni koʻzdan kechirishi kerak: tor kuzovda yiqilganini bosib oʻtishadi, va u manzilga yetib bormaydi.

Yoʻlda oʻlim esa kamdan-kam uchraydi. Italiyaning janubida chorva tashish boʻyicha tadqiqot maʼlumotlariga koʻra, yoʻlda qoʻy va echkilarning oʻlimi 0,038 %ni tashkil qiladi, qoʻzilarda esa 0,084 %gacha yetadi; chex statistikasida qoʻylar boʻyicha — 0,015 %. Bu yoʻldagi haqiqiy yoʻqotishlar boshqacha: vazn, jarohatlar va goʻsht sifati.

Qoʻchqor soʻyishga olib borilsa: soʻyishdan oldingi dam olish

Transport stressi mushaklardagi glikogen zaxirasini sarflaydi. Agar hayvon uzoq yoʻldan keyin darhol soʻyilsa, goʻshtning pH darajasi meʼyorga tushib ulgurmaydi (taxminan 5,7 oʻrniga 6,4–6,8 atrofida qoladi), va natijada DFD-goʻsht deb ataladigan — qorayib, qattiqlashib va quruqlashib, yomon saqlanadigan goʻsht chiqadi. Bu haqda ham tashishning qoʻy goʻshti sifatiga taʼsiri boʻyicha sharhlar, ham soʻyishdan oldingi ushlab turish boʻyicha materiallar yozadi.

Tarmoqning ishchi qoidasi: soʻyishdan oldin hayvonga qoʻrada suv bilan 4 dan 24 soatgacha dam olish beriladi; bir sutkadan koʻp ushlab turishning maʼnosi yoʻq: ham tana goʻshti vazni yoʻqoladi, ham pH meʼyordan chetlashadi. Tirik vazndan amalda qancha goʻsht chiqishi qoʻchqorning soʻyim chiqimi haqidagi maqolada hisoblab chiqilgan.

Chorva tashish uchun qanday hujjatlar kerak

Umumiy asos — Oʻzbekiston Respublikasining «Veterinariya toʻgʻrisida»gi qonuni: u hayvon egalarini chorvani veterinariya va veterinariya-sanitariya qoidalariga rioya qilgan holda sotishga majbur qiladi, veterinariya inspektorlariga esa shu qoidalarga javob bermaydigan transportdan foydalanishni taqiqlash huquqini beradi. 2026-yil mayidan idoralar ikkiga boʻlingan: veterinariya nazoratini Oziq-ovqat xavfsizligi qoʻmitasi, chorvachilikni esa Qishloq xoʻjaligi vazirligi huzuridagi Chorvachilik va yaylovlarni rivojlantirish agentligi olib boradi.

Mamlakat ichida tashish uchun veterinariya hujjatlarini rasmiylashtirish tartibi ochiq manbalarda kam yoritilgan: amaldagi ruxsat beruvchi hujjatlar toʻgʻrisidagi qaror eksport, import va tranzitga tegishli, 2004-yilgi eski qoidalar esa 2018-yilda bekor qilingan. Shuning uchun yagona ishonchli yoʻl — oʻz tuman vetstansiyasidan aynan sizning marshrutingiz uchun nima kerakligini soʻrash, buni esa postda emas, reysdan oldin qilish.

Har qanday holatda esdan chiqarmasligingiz kerak boʻlgan narsalar:

• amalda veterinariya hamrohlik hujjatlarini hayvon turgan joydagi xizmat, yaʼni sotuvchi tomoni rasmiylashtiradi;
• hujjatlar hayvonlarga beriladi, mashinaga emas: har bir boshga veterinariya pasporti rasmiylashtiriladi, qoʻy va echkilar uchun u guruhli boʻlishi mumkin;
• xarid vaqtida sotuvchi pasportda sotuv faktini tasdiqlaydi, xaridorda esa hayvonni turgan joyi boʻyicha hisobga qoʻyish uchun yetti kun vaqt bor;
• veterinariya spravkasi hayvonning kelajakdagi sogʻligʻini tasdiqlamaydi: u aniq bir kundagi koʻrikni qayd etadi va na sizning oʻz koʻrikingizni, na karantinni almashtiradi;
• 2026-yil 7-avgustdan hayvonlarni identifikatsiya qilish, roʻyxatga olish va kuzatish toʻgʻrisidagi qonun amal qiladi: birka yoki chip, yagona baza, egasi almashganda belgi qoʻyish. Egalarning majburiyatlari 2028-yil 1-yanvardan kiritiladi, lekin birkasiz chorva saqlamaslik talabi hozir ham bor — 2017-yilgi identifikatsiya qoidalarida.

Veterinariya qoidalarini buzganlik uchun Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeks fuqarolarga bir baza hisoblash miqdoridan uchtagacha jarima belgilaydi. 2026-yil 1-sentyabrdan baza hisoblash miqdori — 440 000 soʻm, yaʼni 440 000–1 320 000 soʻm (≈37–112 $).

Kim tashiydi: oʻz kuchingiz bilan, yollanma tashuvchi yoki yetkazib berish xizmati

Oʻz mashinasi — muntazam tashiydigan va shuning uchun texnika saqlaydiganlar uchun variant. Yengil mashina tirkamasini bir martalik chorva uchun qayta jihozlash mashina yollashdan qimmatroq va xavfliroq.

Yollanma tashuvchi — eng koʻp uchraydigan variant. Tanish-bilishlar orqali, bozorda yoki eʼlon boʻyicha qidiriladi: QoyHunter vitrinasida bunday takliflar hayvon tashish xizmatlari boʻlimida joylashgan — toʻgʻri, 2026-yil 31-avgust holatiga u yerda bitta eʼlon bor va u bizniki: trapli mol tashuvchi mashina, bazasi Yangiyoʻlda. Kelishayotganda uch narsani soʻrang: yuklash uchun trap bormi, pol nima bilan toʻshalgan va hayvonlar bilan kim boradi.

Yetkazib berish xizmati — mashina qidirishga vaqt boʻlmaganda. Bizda bu — qoʻchqorlarni Toshkent va Toshkent viloyati boʻylab yetkazib berish: siz ariza qoldirasiz — qayerdan, qayerga va nechta bosh — sizga qayta qoʻngʻiroq qilishadi, transport tanlashadi va narxini hisoblashadi. Toshkent va viloyat boʻylab oʻz mashinalarimizda tashiymiz, uzoq marshrutlar — kelishuv boʻyicha. Bu QoyHunterning bir qismi — qoʻy hisobi uchun CRM va bazar.qoyhunter.com bazari, u yerda hayvon kartochkadan bir necha bosishda eʼlonga chiqariladi.

Agar hali nimani tashishni tanlab turgan boʻlsangiz, qoʻchqor va qoʻy sotuv eʼlonlariga qarang: kartochkada zot, vazn va viloyat koʻrsatilgan, bu esa tashuvchi bilan suhbatning yarmi.

Eslab qolish kerak boʻlgan narsalar

• Yoʻl vazn bilan toʻlanadi: olti soatgacha boʻlgan reysda 1–4 %, uzoq yoʻlda 6–12 %gacha.
• Tarozi qayerda turishi — yuklashdan oldin kelishiladi, tushirilgandan keyin emas.
• Joylashtirish zichligi: qirqilgan qoʻyga 0,20–0,30 m², yirik qirqilmagan qoʻchqorga 0,40 m² dan; issiqda — erkinroq.
• Sersuv yem yoʻlga chiqishdan 12 soat oldin olib tashlanadi, suv qoldiriladi.
• Yozda kechasi yoki erta tongda tashiladi; issiqda yopiq bagaj hayvonni bir necha soatda oʻldiradi.
• Soʻyishdan oldin hayvonga 4–24 soat dam berishadi, aks holda goʻsht qora va qattiq chiqadi.

Koʻp beriladigan savollar

Toshkent va viloyat boʻylab qoʻchqor yetkazib berish qancha turadi?

Narx kelishiladi: tashuvchilar uni masofa, boshlar soni va yuklash kerak-kerakmasligidan kelib chiqib hisoblaydi. Bozorda yagona narx yoʻq — «qayerdan — qayerga» marshrutini va boshlar sonini ayting va hisoblab berishni soʻrang. Ikkita taklifni solishtirganda reys narxini boshlar soniga boʻling: mol tashuvchi mashina reysga mikrofurgondan qimmatroq, lekin partiyada boshiga hisoblaganda odatda arzonroq chiqadi.

Qoʻchqor tashish davomida qancha vazn yoʻqotadi?

Olti soatdan qisqa reysda — tirik vaznning 1–4 %i, uzoq yoʻlda esa — 6–12 %gacha (Vayoming universiteti qishloq xoʻjaligi maslahat xizmati); qoʻzilarda fermadan bozorgacha boʻlgan yoʻlda bu 4–7 %ni tashkil qiladi (Kentukki universiteti kooperativ xizmati). 85 kg qoʻchqorda uch foiz bu 2,55 kg, taxminan 166 000 soʻm (≈14 $). Yoʻqotishning katta qismi — oshqozon tarkibi va suv, u sugʻorish va yemlashdan keyin bir-ikki kunda qaytadi.

Qoʻchqorni yengil mashina bagajida tashish mumkinmi?

Salqin paytda va juda qisqa masofada shunday tashiladi, lekin yozda bu hayvonning hayoti uchun xavfli: yopiq bagajda shamollatish yoʻq, va qoʻchqor bir necha soatda issiqlik urishiga uchraydi. Boshqa transport boʻlmasa — erta tongda, havo kirib turgan holda va bir soatdan koʻp boʻlmagan vaqtda tashing.

Oʻzbekiston ichida qoʻy tashish uchun qanday hujjatlar kerak?

Hayvon turgan joydagi vetxizmat, yaʼni sotuvchi tomoni rasmiylashtiradigan veterinariya hamrohlik hujjatlari. Ichki marshrutlar uchun aniq roʻyxat ochiq manbalarda yoritilmagan, shuning uchun uni reysdan oldin tuman vetstansiyasida aniqlashtiring. Umumiy asos — Oʻzbekiston Respublikasining «Veterinariya toʻgʻrisida»gi qonuni; veterinariya nazoratini 2026-yil mayidan Oziq-ovqat xavfsizligi qoʻmitasi olib boradi.

Kuzovga qancha qoʻy sigʻadi?

Yevropa Ittifoqining 1/2005-son reglamenti normalariga koʻra, 55 kg gacha qirqilgan qoʻyga 0,20–0,30 m², 55 kg dan ogʻir qirqilmagan qoʻchqorga — 0,40 m² dan, chuqur boʻgʻoz sovliqqa — 0,40–0,50 m² dan kerak. Yaʼni 6 m² maydonli kuzovda taxminan 20 ta oʻrtacha qoʻy yoki 13–15 ta yirik qoʻchqor boradi. Issiqda erkinroq joylashtiriladi: boshiga koʻproq maydon boʻlsa, kuzovdagi harorat va namlik pastroq boʻladi.