Gisar goýny: agramy, bahasy, Jaýdara we Edilbaýdan tapawudy
Gisar goçunyň hakyky agramy näçe, 2026-njy ýylda Özbegistanda näçä durýar we haçan Jaýdara ýa-da Edilbaý has peýdaly: barlanan sanlar we deňeşdirme tablisasy.
Gisar goýny Orta Aziýanyň meşhur tohumy, dünýädäki iň iri guýrukly goýun. Özbegistanyň bazarlarynda alyjylar iň köp şuny gözleýärler, şonuň üçin hem bu tohum barada toslama köp: «200 kilogramlyk goçlar», «ýarym sentnerlik guýruk». Munuň haýsysynyň dogrudygyny, Gisar goýnunyň aslynda näçe agram çekýändigini, 2026-njy ýylda näçä durýandygyny we kime adaty Jaýdara ýa-da Edilbaýdan has amatlydygyny seredip geçeliň.
Gisar goýnuny nädip tanamaly
Bu tohumy hiç bir beýlekisi bilen garyşdyryp bolmaýar:
- Boýy. Goçlaryň beýikligi 80–90 sm, ene goýunlaryňky 75–80 sm. Bular uzak ýola sürmäge çydamly, beýik we uzyn aýakly mallar.
- Guýruk. Guýrugynyň düýbünde ýygnanan uly, ýokary galyp duran ýag. Semizligi gowy uly mallarda 18–20 kg ýag, semredilen biçilen goçlarda 30 kg we ondan hem köp.
- Kelle. Uly, burny egrem, gulaklary uzyn we sallanyk. Goçlarda hem, ene goýunlarda hem köplenç şah bolmaýar.
- Reňki. Goýy goňur, mele, gara; ýüňi gaty we gysga.
Tohum Gisar jülgesinde (häzirki Täjigistanyň çäginde) halk seçgisi bilen emele gelipdir we asyrlar boýy ýazda daglyk ýaýlalarda, gyşda düzlükde bakylmaga görä seçilip gelipdir. Esasy artykmaçlyklary hem şundan: çydamly, ýolda ot iýip ýüzlerçe kilometr ýöräp bilýär, yssa-da, sowuga-da aňsat çydaýar. Häzir Gisar goýnuny Täjigistanda, Özbegistanda, Gazagystanda we Gyrgyzystanda köpeldýärler; Özbegistanda onuň esasynda täze ýerli görnüşler hem döredildi.
Gisar goçunyň agramy näçe
Iň esasy sorag hem şu, toslamalaryň köpüsi hem şundan çykýar. Barlanan sanlar şeýle:
| Görkeziji | Adaty ululyk | Iň gowy mallar |
|---|---|---|
| Goçuň diri agramy | 130–140 kg | 180–190 kg |
| Ene goýnuň diri agramy | 80–100 kg | 120–135 kg-a çenli |
| Guýruk ýagy | 18–20 kg | 30 kg we ondan köp |
| Boýy (goçlar) | 80–90 sm | — |
| Ýüň gyrkymy | 1,2–2 kg | — |
Onda «212 kilogram» diýilýäni näme? Bu san makaladan makala geçip ýör, ýöne ol ýüz ýyla golaý mundan ozalky barlanmadyk habarlara (1920-nji ýyllaryň ekspedisiýalaryna) daýanýar we resmi taýdan hiç haçan tassyklanmady. Dogrusyny aýtsak: adaty uly goç 130–140 kg, iň gowy tohumlyk goçlar 180–190 kg-a çenli. Dünýädäki iň iri goýun bolup galmak üçin bu ýeterlik.
Ir ýetişýär: guzy näçe agram alýar
Gisar guzulary iri dogulýar we enesiniň gowy süýdi bilen gaty çalt ösýär: 4–5 aýlykda süýtden aýrylanda erkek guzular 40–50 kg, urkaçy guzular 35–45 kg bolýar. Ýaş mal soýlanda et çykymy 50–53 % töweregi.
Gündelik agram artyşyna seresap boluň: mahabatlarda «günde 500–600 gram» diýip ýazmagy halaýarlar, ýöne beýle tizlik diňe guzy enesini emýän döwründe, örän gowy şertlerde bolýar. Süýtden aýrylandan soň semredilende ölçelen hakyky agram artyşy has az: iýmine we şertlere görä günde takmynan 130–230 g. Semretmegi meýilleşdireniňizde iň pes sana görä hasaplaň, şonda hasabyňyz ýalňyşmaz.
Tohumyň ejiz taraplary
Bulary aýtman dogry baha berip bolmaz:
- Az guzlaýar. 100 ene goýundan 105–115 guzy, ýagny hemişe diýen ýaly bir guzy. Deňeşdirmek üçin, Jaýdarada ep-esli köp.
- Ýüňüniň bahasy ýok diýen ýaly. Ýüň gyrkymy bary-ýogy 1,2–2 kg, ýüňi gaty, ölük tüýli, iň gowy ýagdaýda keçe basmak üçin ýaraýar.
- Çygy halamaýar. Tohum gurak öri meýdanlary üçin döredilen; çygly peslikler we çygly kaşarlar oňa ýaramaýar.
Gisar, Edilbaý ýa-da Jaýdara: deňeşdirme
| Tohum | Goçlar | Ene goýunlar | Guzlaýşy | Guýruk | Bilmeli zatlar |
|---|---|---|---|---|---|
| Gisar | 130–140 kg (190-a çenli) | 80–100 kg | 105–115 % | 18–30 kg | Her başdan iň köp et we ýag, ýaýlalara çykaryp bakmak üçin iň gowy saýlaw |
| Edilbaý | 110–120 kg (160-a çenli) | 65–70 kg | 110–120 % | 12–14 kg | Birneme kiçiräk, emma ýüňi köp (3–3,5 kg) we has gowy |
| Jaýdara | 100–110 kg | 60–65 kg | 130–150 % | 10–12 kg | Özbegistanyň düzlük ýerleriniň esasy «halk» tohumy: talapsyz we üçüsiniň iň köp guzlaýany |
Saýlamagyň ýönekeý düzgüni:
- iň agyr jemdek we guýruk gerek bolsa, Gisar;
- sürini çalt köpeltmek gerek bolsa, Jaýdara: ýüz ene goýundan 25–40 guzy artyk alarsyňyz;
- et bilen ýüňüň deňligi gerek bolsa, Edilbaý.
Özbegistanda Gisar goçy näçä durýar
Özbegistanyň onlaýn bazarlaryndaky we bildiriş saýtlaryndaky 2025–2026-njy ýyllaryň bildirişlerine görä, takmynan bahalar şeýle:
| Mal | Takmynan baha |
|---|---|
| Guzy / ýaş goç (8–9 aý) | 2,2–3,4 mln sum |
| Uly goç | 4,5–7,5 mln sum |
| Gisar ganly iri tohumlyk goç | 9 mln suma çenli we ondan ýokary |
Bahalar welaýata, malyň semizligine we möwsüme gaty bagly: Gurban baýramynyň öň ýanynda bazar adatça iň gyzgyn çaginde bolýar, güýze golaý has asuda. Resminamasy bolan, agramy bilen tapawutlanýan tohumlyk goçlar ylalaşyk baha bilen satylýar, bu baha bazar bahasyndan birnäçe esse ýokary bolup biler. Bazar barada jikme-jik maglumat 2026-njy ýylda goç bahalary baradaky makalamyzda bar.
Bu maglumaty bazardaky häzirki bildirişler bilen deňeşdirmek amatly: satlyk Gisar goçlary her malyň häzirki agramyny, ýaşyny we soralýan bahasyny görkezýär.
«Gisar» alanyňyzda satyjynyň sözüne däl-de, tohumyň alamatlaryna serediň: boýuna, burnunyň egremligine, sallanyk gulaklaryna, ýokary galyp duran guýrugyna, malyň agramyny hem hökman çekdiriň. Jaýdara bilen garyşyk mal arzanrak we ýeňilräk, ýöne ony köplenç arassa tohumyň bahasyna satýarlar.
Netije: Gisar tohumy kime ýaraýar
Gisar goýny et we ýag üçin mal saklaýan, sürä giň ýer berip bilýänleriň saýlawy: öri meýdanlary, ýaýlalara sürmek, gurak howa. Ol iýmiň azlygyna we yssa çydaýar, emma darlyga we çyga çydamaýar. Maksadyňyz çalt köpelýän süri bolsa, Jaýdara üns beriň; her başyň iň köp agramy gerek bolsa, Gisar alyň.
Gisary ýerli Jaýdara bilen agramy, guzlaýşy, soýlanda et çykymy we 100 ene goýunlyk süri döretmegiň bahasy boýunça «Jaýdara — Özbegistanyň goýun tohumy» makalasynda deňeşdirip bilersiňiz.
Mallaryňyzyň hasabyny QoyHunter-de alyp baryňGoýundarçylar üçin CRM: mallaryň baş sany, saglyk, agram çekmek, maliýe we seljerme — programmada we Telegram-botda.Ähli mümkinçilikler →Süri saklaýarsyňyzmy? Telefonda süriniň agram hasaby bilen mallaryňyzy telefondan hasaba alyp bilersiňiz: agram çekmek, agram artyşy, weterinar bejergileri — mugt. Goç almak ýa-da satmak üçin bolsa satlyk goçlar we goýunlar bölümimize giriň.
