Oʻzbekistonda qoʻyni yiliga boqish qancha turadi: xarajatlarning toʻliq hisobi

Bitta sovliqni boqish oʻz kuchi bilan yiliga 1,02 mln soʻm (≈ 87 $)ga, yollangan choʻpon bilan esa 1,20 mln soʻmga tushadi. 2026-yil sentyabr narxlarida moddalar boʻyicha toʻliq hisob va suruv qaysi qoʻzi chiqishida nolga chiqishining hisob-kitobi.

Oʻzbekistonda bitta voyaga yetgan qoʻyni (sovliqni) boqish, xoʻjalik oʻz kuchi bilan ishlasa, yiliga taxminan **1,02 mln soʻm (≈ 87 $)**ga, suruvda yollangan choʻpon ishlasa — **1,20 mln soʻm (≈ 101 $)**ga tushadi. Kunlik hisobda bu bosh boshiga 2 800–3 280 soʻm. Shu summaning uchdan ikki qismidan koʻprogʻini yem tashkil qiladi, qolgani — veterinariya, suv, birka va ishlab chiqaruvchi qoʻchqor ulushi, choʻponli variantda esa yana mehnat ham qoʻshiladi. Aynan shu moddalarni xoʻjaliklar odatda hisobga olmaydi.

Quyida — 2026-yil sentyabr narxlari boʻyicha moddalar kesimida toʻliq hisob, qoʻyning sutkalik va oylik narxi hamda asosiy xulosa: qaysi qoʻzi chiqishida sovliq oʻzini boqishni toʻxtatib, xoʻjalikni boqa boshlaydi. Oʻzbekiston Markaziy bankining 2026-yil 22-sentyabrdagi kursi — 1 dollar uchun 11 810 soʻm.

Oʻzbekistonda bitta qoʻyni yiliga boqish qancha turadi?

Oʻzbekistonning tekislik xoʻjaligidagi dumbali zotlar — hisor, edilboy, jaydari — voyaga yetgan sovliqni hisoblaymiz: turgʻun davr 135 kun, qolgan vaqt — yaylov. Turgʻun davr — bu yaylov suruvni endi boqmaydigan va butun yemni xoʻjayin beradigan yil qismi.

Qatorlarga bir nechta izoh. Somon 600 soʻm/kg boʻyicha hisoblangan — bu oʻz somoningiz yoki yozda daladan olingani; 2026-yil sentyabr eʼlonlaridagi presslangan tyuk qimmatroq, taxminan 720 soʻm/kg. Kontsentratlar quyi chegara boʻyicha, paxta kunjarasi narxida olingan: arpa 2026-yil sentyabrda 3 800 soʻm/kg turadi. Birkalar «xohishga koʻra» xarajat emas: Oʻzbekiston Respublikasining ZRU-1079-sonli qonuniga koʻra, hayvon 14 kun ichida identifikatsiya qilinishi kerak. Yem zaxirasi meʼyorlari qishga pichan zaxirasi hisobimizdan olingan — u yerda voyaga yetgan boshga 300 kg pichan saqlash va berish paytidagi yoʻqotishlarga 20 % zaxira bilan allaqachon hisoblangan. Choʻponning ish oʻrni toʻliq narxi — 300 boshli suruvga yiliga 52 mln soʻm — choʻponga toʻlov tahlilidan olingan: unda oylik maosh 70 %dan kamini tashkil qiladi, qolgani — ovqat, qoʻra yonidagi turar joy, aloqa, transport va qoʻriqchi itlar.

Agar bizning qisir sovliq narxi tahlilini oʻqigan boʻlsangiz, u yerda yillik hisob deyarli ikki baravar kam edi — 590 ming soʻm. Bu yerda ziddiyat yoʻq: u yerda faqat toʻgʻridan-toʻgʻri xarajatlar — yem va vet-ishlovlar hisoblangan edi. Bu yerdagi hisob kengroq — suv, amortizatsiya, qoʻchqor ulushi, birkalar va yozgi qoʻshimcha oziqlantirish qoʻshildi, pichan esa iyuldan beri kilogrammiga 1 100 dan 1 300 soʻmgacha qimmatlashdi.

Sizning viloyatingizda narxlar oʻzgacha boʻladi. Qishlovni hisoblashdan oldin pichan, somon va paxta kunjarasi narxlariga qarang va jadvalga oʻz raqamlaringizni qoʻying: viloyatlar orasidagi farq yem qatoriga osongina ±15 % qoʻshadi.

Qoʻyni oyiga va sutkasiga boqish qancha turadi?

Yillik summani xayolda tasavvur qilish qiyin, sutkalikni esa — oson.

Oylar boʻyicha xarajat notekis. Turgʻun davrda bitta sovliqqa sutkasiga taxminan 5 300 soʻm ketadi: butun pichan, butun somon va deyarli barcha kontsentratlar aynan shu 135 kunga toʻgʻri keladi. Yozda yaylovda xuddi shu qoʻy taxminan 1 350 soʻm sutkasiga turadi — tuz, suv va doimiy xarajatlar ulushi. Shuning uchun qishlovni dekabrda amalda emas, aynan yozda xarid qilish kerak.

Sovliq qaysi qoʻzi chiqishida oʻzini oqlaydi?

100 sovliqqa qoʻzi chiqishi — bu qochirishga qoʻyilgan yuzta sovliq hisobiga xoʻjalik ajratishgacha necha qoʻzi olib, saqlab qolgani. Aynan shu raqam, boshlar soni emas, ferma pul topayotganini yoki yemni bekorga yeyotganini belgilaydi.

Qoʻzili sovliq 3,5–4 oylik ajratish yoshida vazni 26–31 kg boʻlgan yosh mol beradi. Oʻrtachasini — 28 kg — va 2026-yil kuzining ehtiyotkorlik bilan olingan tirik vazn narxi 55 000 soʻm/kgni olamiz: ajratishga qoʻzi 1,54 mln soʻm turadi. Lekin bu summadan qoʻzi onasi bilan birga yegan narsani ayirish kerak: emizikli sovliqqa qoʻshimcha yem (taxminan 250 ming soʻm) va qoʻzining oʻziga boshlangʻich qoʻshimcha ozuqa (taxminan 110 ming). Bu raqamlarni biz xuddi shu qisir sovliq narxi tahlilida hisoblagan edik. Sof holda ajratishga bitta qoʻzi 1,18 mln soʻm (100 $) keltiradi — va sovliqning yillik boqilishiga qarshi qoʻyish kerak boʻlgan raqam aynan shu.

Nol nuqtasi: yollanma mehnatsiz xoʻjalik uchun 100 sovliqqa 87 qoʻzi, choʻpon bilan esa — 100 sovliqqa 102 qoʻzi. Bundan pasti — oʻz hisobingizdan boqilgani.

Hisobning asosiy xulosasi ham shu, va u oʻylanganidan qattiqroq. Qochirish oʻz holiga tashlab qoʻyilgan joyda, chiqish 100 sovliqqa 70–85 qoʻzi darajasida qoladi — bunday suruv oʻz yemini ham qoplay olmaydi, yollangan choʻpon bilan esa har bir sovliqda yiliga 190 dan 370 ming soʻmgacha yoʻqotadi. Diqqatli xoʻjalik 105–115 qoʻzi beradi, farq esa u bilan qoʻshni orasida na zotda, na yemda — balki necha sovliq qochirishga boʻsh kirgani va necha qoʻzi ajratishgacha omon qolganida.

Muhim izoh: ajratish — bu final emas. Koʻpchilik xoʻjalik qoʻzini 4 oylikda sotmaydi, uni 40–60 kg gacha boʻrdoqiga boqadi, va asosiy daromad aynan shu yerda paydo boʻladi. Yuqoridagi hisob boshqa narsani koʻrsatadi — sovliqlar suruvi oʻz-oʻzidan zoʻrgʻa oʻzini oqlaydi, ferma esa ajratishdan keyin yosh molga nima boʻlishi bilan yashaydi.

Qaysi biri koʻproq pul beradi: yemda tejash yoki qoʻzilar?

Xoʻjalik bu hisobni haqiqatda siljita oladigan uchta richag — bitta birlikda, bir sovliqqa yiliga soʻmda.

Birinchi va uchinchi qator orasidagi farq — olti barobar. Yemda tejash foydali, lekin bu bitta sovliqqa oʻn minglab soʻmlik oʻyin, koʻpaytirish esa — yuz minglab soʻmlik oʻyin, ular yuz boshli suruvda oʻnlab million soʻmga aylanadi. Boshiga 49 ming soʻm tejash uchun butun qish ratsionni qisadigan, shu bilan birga yuzta sovliqdan 20 ta qoʻzini yoʻqotadigan xoʻjalik 236 ming soʻmni qirq toʻqqiz mingga almashtiradi.

Qishki pichan narxi kilogrammiga 1 800 soʻm qilib olindi — bu biz yanvar uchun aytgan narx. Ishlangan somondagi tejash oʻz somoningiz narxi va karbamidni hisobga olib hisoblangan, kilogrammiga taxminan 600 soʻm — ishlov hisobi bizda alohida koʻrib chiqilgan.

Bu hisobga nima kirmaydi

Yuqoridagi hisob — voyaga yetgan sovliqni boqish narxi, xolos. Undan tashqarida yana uchta qator qoladi, ularni alohida hisoblash kerak.

• Ajratishdan keyin qoʻzini boʻrdoqiga boqish. Ferma aynan shu yerda pul topadi, lekin aynan shu yerda oʻz xarajatlari ham bor: yosh mol oʻz yemini yeydi, vazn qoʻshimchasining kilogrammi esa har oy qimmatlashadi. Fazalar boʻyicha hisob va boqish foydasiz boʻlib qoladigan nuqta — vazn qoʻshimchasi tannarxi tahlilida.
• Poda sotib olish va qoʻra qurish. Bu boshlangʻich sarmoya, yillik xarajat emas: ular yillarga boʻlinadi va qoʻyning sutkalik narxiga faqat amortizatsiya sifatida kiradi.
• Sizning oʻz mehnatingiz. «Oʻz kuchi bilan» qatorida u nolga teng, lekin bu faqat qogʻozdagi nol. Agar suruvga kuniga uch soat sarflasangiz, ferma daromadini halol solishtirish nol bilan emas, aynan shu soatlar boshqa joyda qancha pul keltirishi mumkinligi bilan boʻlishi kerak.

Alohida qaytimni ham yodda tutish kerak: sovliq 4–5 marta qoʻzilaydi va 5–6 yoshida goʻshtga ketadi, tirik vazni bilan sarflangan pulning bir qismini qaytaradi, garchi yosh moldan arzonroq boʻlsa ham. Moʻljal olish uchun qoʻy va qoʻchqorlar narxi — eʼlonlar yordam beradi.

Buni boshqaning jadvali boʻyicha emas, oʻzingizda qanday hisoblash kerak

Yuqoridagi barcha raqamlar — modeldir. Sizda oʻz pichaningiz, oʻz suv ichish joyingiz, oʻz choʻponingiz va oʻz qoʻzi chiqishingiz bor, va boshning oʻz tannarxini bilishning yagona yoʻli — xarajatni dekabrda eslash emas, kategoriyalar boʻyicha butun yil davomida yozib borish. Bosh soni kam ekan, bunga daftar ham yetadi: «40 tyuk pichan sotib oldim» qatori va «veterinarga toʻladim» qatori yil davomida qoʻlda katta qiyinchiliksiz qoʻshiladi.

Qiyinchilik xarajatni hayvon guruhlariga ajratish va ketma-ket ikki yilni solishtirish kerak boʻlgan joyda boshlanadi. Shunda kategoriyali operatsiyalar jurnali qulayroq — QoyHunterda, qoʻylar hisobi uchun CRM va bazar.qoyhunter.com bozorida, xarajat hisobi aynan shunday tuzilgan; tafsilotlar — ferma daromad va xarajat hisobi sahifasida.

Koʻp beriladigan savollar

Bitta qoʻyni oyiga boqish qancha turadi?

Yollanma mehnatsiz taxminan oyiga 85 000 soʻm (7,2 $), suruvda choʻpon ishlasa — taxminan 100 000 soʻm (8,5 $). Bu yil boʻyicha oʻrtacha raqam: turgʻun davrda boshga xarajat oyiga taxminan 160 000 soʻmgacha yetadi, yozgi yaylovda esa taxminan 40 000 soʻmgacha tushadi.

10 ta qoʻy tutish foydalimi yoki 100 ta?

Boshiga hisoblasa — yuzta, lekin yutuq oʻylanganidan kamtarroq. Bu yerda miqyosdan tejash faqat poda soni bilan birga oʻsmaydigan moddalarda ishlaydi. Asosiy misol — ishlab chiqaruvchi qoʻchqor: oʻnta sovliqda u boshiga yiliga taxminan 230 ming soʻmga, oʻttiz beshta va undan koʻpida — 65 ming soʻmga tushadi, yaʼni 3,5 barobar arzon. Tarozi, suv idishi va veterinarga borish ham xuddi shunday. Ammo yem, birka va vet-ishlovlar boshiga umuman arzonlashmaydi. Buning oʻrniga kichik xoʻjalik boshqa narsada yutadi: oʻnta qoʻyni oʻz kuchi bilan, yollanma mehnatsiz boqish real, uch yuztasini esa — endi yoʻq.

Qoʻyni yiliga million soʻmdan arzon boqish mumkinmi?

Ha, agar sizda oʻz pichaningiz va toʻliq qiymatli yaylovingiz boʻlsa. 704 ming soʻmlik yem qatori — bu bozor narxida sotib olingan yem. Oʻz bedangiz va yaxshi yaylov undan taxminan yarmini olib tashlaydi, va boshning yillik narxi 650–700 ming soʻmgacha tushadi. Lekin veterinariya, suv, birka va amortizatsiya har qanday holatda ham qoladi.

Ishlab chiqaruvchi qoʻchqorni yiliga boqish qancha turadi?

Yemga taxminan 775 ming soʻm (66 $): qoʻchqorga qishlovga taxminan 360 kg pichan va 70 kg kontsentrat, ustiga somon va tuz kerak — sovliqdan sezilarli koʻproq. Ustiga amortizatsiya: yaxshi urchitgich 6 mln soʻmdan boshlab turadi va 4 mavsum ishlaydi. Bir qoʻchqorga 35 sovliq yuklamasida, bir sovliqqa hisoblaganda bu aynan oʻsha yiliga 65 ming soʻm.

Qoʻyni boqishda eng qimmati nima?

Pichan. Bitta qator — 1,02 mln ichidan 390 ming soʻm, yaʼni boshga yillik xarajatning 38 %i. Shuning uchun qishki zaxirani qaysi narxda va qaysi oyda sotib olganingiz ferma iqtisodiyotini yil davomidagi boshqa har qanday bir martalik xariddan kuchliroq oʻzgartiradi.