Nega Oʻzbekistonda goʻsht 2026-yilda qimmatlashmoqda — va bu fermer uchun nimani anglatadi

2026-yil iyun oyida Oʻzbekistonda qoʻy goʻshti bir yilda 23,1% qimmatlashdi, Qozogʻistondan chorva importi esa deyarli 90% ga qulab tushdi. Goʻsht narxi oshishi ortida nima turganini va bu fermer uchun nega bir vaqtning oʻzida ham xavf, ham xoʻjalikni kengaytirish imkoniyati ekanini koʻrib chiqamiz.

Agar siz bu yili qoʻylaringizni bozorga topshirgan boʻlsangiz, oʻzingiz ham koʻrgansiz: goʻsht deyarli hamma narsadan tezroq qimmatlashmoqda. Bu shunchaki tuygʻu emas — bu statistika. Va narx oshishi ortida bitta doʻkon yoki dallol emas, balki hali 2025-yil kuzida qoʻshnilarda boshlangan butun bir voqealar zanjiri turibdi.

Keling, xotirjam tahlil qilamiz: narx aynan qancha oshdi, bu nega shunday boʻldi, davlat nima qilyapti — va, eng muhimi, bularning barchasidan aynan sizning xoʻjaligingiz uchun qanday xulosa chiqadi.

Goʻsht qancha qimmatlashdi

Raqamlardan boshlaymiz — ular oʻzi haqida oʻzi gapiradi.

Rasmiy statistika maʼlumotlariga koʻra, 2026-yil iyun oyida (gazeta.uz nashri, 06.07.2026), qoʻy goʻshti bir yilda 23,1%, suyaksiz mol goʻshti esa 20,6% qimmatlashdi. Solishtirish uchun: shu davrda mamlakatdagi umumiy inflyatsiya — yiliga 6,4%. Demak, goʻsht narxi iqtisodiyotdagi «oʻrtacha narx»dan uch-toʻrt barobar tezroq oʻsmoqda.

Bozor peshtaxtasida bu qanday koʻrinishga ega:

Bu bir martalik sakrash emas. Yolgʻiz 2026-yil yanvar oyida qoʻy goʻshti narxi taxminan oyiga 17% oshdi, yanvarga nisbatan yillik oʻsish esa — 27,2%. Markaziy bank soʻrovnomasida (nuz.uz, 23.06.2026) 54% respondent goʻsht va sut mahsulotlarini sezilarli inflyatsiyaning asosiy omili deb atagani ajablanarli emas.

Import bilan nima boʻlyapti

Oʻzbekiston koʻp yillar davomida goʻshtga boʻlgan talabning bir qismini Qozogʻistondan keltirilgan chorva va mol goʻshti hisobiga qoplab kelgan. Aynan shu yerda tugun paydo boʻldi.

2025-yil kuzidan boshlab Qozogʻiston bir qator buyruqlar bilan chorva eksportini cheklay boshladi — avvaliga davriy, yarim yillik chora-tadbirlar bilan, 2026-yil bahorida esa ularni kuchaytirdi:

• 2026-yil 12-apreldan yirik va mayda shoxli chorvaning ona (nasl) podasi — yaʼni reproduktiv urgʻochi hayvonlar — eksportiga taqiq kiritildi. Muddati — 6 oy. Mantiq oddiy: qoʻshnilar oʻz podalarining kelajagi bogʻliq boʻlgan hayvonlarni oʻzlarida qoldirmoqda.
• 4 oydan katta qoʻzichoqlar kvotasi — yarim yilga 120 000 bosh (01.06.2026 buyrugʻi). Shuni tushunish muhim: bu yangilik emas, balki muntazam yarim yillik chora — xuddi shunday kvota 2025-yil noyabridan beri amal qilib kelgan.
• Buzoqlar eksportiga taqiq 2026-yil 1-noyabrgacha uzaytirildi.

Oʻzbekiston uchun natija tashqi savdo raqamlarida koʻrinib turibdi. 2026-yilning I choragida Qozogʻistondan yirik shoxli chorva importi review.uz maʼlumotlariga koʻra bosh soni boʻyicha 89,6% ga (6,6 ming boshgacha) va qiymati boʻyicha 93,8% ga (34,3 mln dollargacha) qulab tushdi. Tirik chorva bizga deyarli olib kelinmay qoʻyildi.

Tayyor mol goʻshti importi ham kamaymoqda: fevral — 14,4 ming tonna ($67,4 mln), mart — 12,7 ming tonna ($61 mln), aprel — 11,2 ming tonna ($57 mln). Tendensiya aprel taqiqidan oldinroq boshlangan — chunki qoʻshnilardagi cheklovlar 2025-yil kuzidan beri toʻlqinlar shaklida davom etmoqda.

Bu yerda halol izoh muhim. Oʻzbekistondagi narxlar aynan Qozogʻiston cheklovlari tufayli oshgani haqida hech kim rasman bayonot bermagan — 2026-yil hujjatlarida toʻgʻridan-toʻgʻri bogʻliqlik yoʻq. Ammo xronologiya oʻz-oʻzidan gapiradi: arzon import kanali torayib, shu fonda ichki narxlar oʻsib ketdi. Bu tahliliy xulosa, rasmiy pozitsiya emas — ammo xoʻjalikni rejalashtirish uchun u har qanday bayonotdan muhimroq.

Davlat nima qilmoqda

Hokimiyatning javobi nuqtali emas, balki tizimli — va bir necha yilga moʻljallangan.

Asosiy hujjat — 2026-yil 12-maydagi PQ-179-son qaror, 2026–2028-yillarga moʻljallangan chorvachilikni rivojlantirish dasturi. Uning maqsadlari 2028-yil oxiriga qadar: yirik shoxli chorva bosh sonini 16,5 mlngacha, qoʻy va echkilarni — 30 mlngacha, parrandani — 141 mln boshgacha yetkazish, goʻshtni qayta ishlashni esa 50% gacha oshirish. Shu bilan bir vaqtda farmon bilan alohida Chorvachilik va yaylov xoʻjaligini rivojlantirish agentligi tashkil etildi.

Dastur ichida fermer uchun arifmetikani haqiqatan ham oʻzgartiradigan uchta narsa bor:

• Arzon kreditlar. 2026-yil 1-iyuldan — muddati 10 yilgacha, imtiyozli davri 4 yil boʻlgan, yiliga 10% stavkadagi kreditlar. Naslli chorva, qoʻy va echki xarid qilish uchun limit — xoʻjalikka 5 mlrd soʻmgacha (≈ $415 ming).
• Banklar uchun arzon fondlash. Qishloq xoʻjaligini davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasi yiliga 1 trln soʻmgacha (≈ $83 mln) mablagʻni 6% stavkada ajratadi, bundan tashqari FRRUzning Xalq banki va Mikrokreditbank orqali beriladigan, 10 yilga moʻljallangan va 6% stavkadagi, $50 mln hajmidagi alohida krediti bor.
• QQSdan ozod qilish. Naslli chorva, qoʻy va echki olib kirilganda — 2026-yil 1-iyundan 2029-yil 1-yanvarigacha. Agar siz zotli poda olib kirsangiz, ushbu import uchun sizdan soliq olinmaydi.

Shu bilan bir qatorda goʻsht yetishmovchiligi muammosi «hozir va shu yerda» hal qilinmoqda. 2026-yil apreldan import qilinadigan goʻshtni havo orqali yetkazish uchun vaqtinchalik subsidiya amal qilmoqda, hokimiyat esa yangi xarid kanalini ochdi — Mongoliyadan qoʻylar, ular toʻgʻridan-toʻgʻri samolyotlarda tashilmoqda. Bu alohida voqea haqida batafsil «Nega Oʻzbekiston Mongoliyadan 200 ming qoʻyni samolyotda olib kelyapti» maqolasida hikoya qilamiz.

Bu sizning xoʻjaligingiz uchun nimani anglatadi

Endi esa — eng muhimi. Hammasini bir joyga jamlab, aynan bir fermer uchun bundan qanday xulosa chiqishini koʻramiz.

Kamdan-kam uchraydigan kombinatsiya vujudga kelmoqda: goʻshtning yuqori narxi (demak, bosh boshiga yuqori tushum — bugun tirik qoʻchqor qancha turishini «Oʻzbekistonda 2026-yilda qoʻchqor qancha turadi» maqolasida koʻrib chiqqan edik) + 10% stavkadagi arzon kredit + naslli chorva importiga nol QQS. Aslida, davlat aynan hozir bosh sonini oshirishga undamoqda va kirish xarajatlarining bir qismini toʻlashga tayyor. Kengayish haqida uzoq vaqtdan beri oʻylab yurganlar uchun bu — tez-tez ochilmaydigan aynan shu imkoniyat oynasi.

Ammo imkoniyat oynasi — kafolat emas. Kredit olib, qoʻshimcha ona (nasl) qoʻylar sotib olishdan oldin xavflarni halol baholang:

• Qish oylarida yem qimmatlashadi. Agar podani boqishga narsa qolmasa, goʻshtning yuqori narxi yordam bermaydi. Qishlash xarajatlarini oldindan hisoblang — ular qimmat goʻshtdan olingan barcha ortiqcha daromadni yeb qoʻyishi mumkin.
• Hayvon oʻlimi foydani yeb qoʻyadi. Poda qancha katta boʻlsa, har bir yoʻqotilgan bosh shuncha qimmatga tushadi. Veterinariya nazorati va hisobisiz kengayish — bu oʻsish emas, balki pulni sochib yuborish.
• Yiliga 10% — baribir qarz. Stavka imtiyozli, lekin foizni toʻlashga toʻgʻri keladi. Kredit faqat tushunarli iqtisodiy hisob-kitob asosida maʼnoga ega, «beryapti-ku» degan asosda emas.
• Boqish sikli — taxminan 6 oy. Bugun boqishga qoʻygan qoʻchqoringizni yarim yildan keyin sotasiz. Shu vaqtga kelib narxlar ham oʻzgarishi mumkin: qoʻshnilardagi taqiqlar 6 oyga moʻljallangan, dastur esa taklifni oshirmoqda — demak, bugungi rekord narx tosh bitiklardan emas.

Xulosa

2026-yilda goʻsht narxining oshishi — tasodif ham, sotuvchilarning ochkoʻzligi ham emas, balki katta siljish natijasi: odatiy import kanali torayib, ichki ishlab chiqarish hech qachongidek qadrlanmoqda. Davlat pul bilan javob bermoqda — bir necha yilga moʻljallangan arzon kreditlar va soliq imtiyozlari bilan.

Fermer uchun bu — bir vaqtning oʻzida ham xavf, ham imkoniyat. Imkoniyat — narxlar yuqori va pul arzon boʻlgan paytda qulay shartlarda kengayish. Xavf — yarim yildan keyin pasayishi mumkin boʻlgan narxga qarzga botib qolish. Bu ikki natija oʻrtasidagi farq — siz xoʻjaligingiz iqtisodini oldindan hisoblaysizmi yoki yoʻqmi, shunda. Agar noldan kengayishni oʻylayotgan boʻlsangiz, «Qoʻychilik: noldan boshlangan biznes» maqolamizdan boshlang — va bozor kayfiyatiga emas, raqamlarga asoslanib rejalashtiring.